مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
چهارشنبه ، 19 فروردين 1394 ، 11:14

برآورد مرگ‌ومیر کودکان: روش براس ـ مكرايDr. Hatam Hosseini

بخش جمعیّت سازمان ملل متّحد

مترجم: دکتر حاتم حسینی

روشی كه توسّط براس و مكراي (1984) به‌منظور برآورد مرگ‌ومير كودكان ارايه شده است تا حدودي مكمّل روش اصلي براس است. مزيّت اين روش در اين است كه با استفاده از آن مي‌توان برآوردهايي براي دوره‌هاي حدود دو سال قبل از زمان مصاحبه صورت داد. از سوي ديگر، اين روش مبتني بر داده‌هايي است كه مي‌توان آن‌ها را با هزينه‌ي نسبتاً پايين گردآوري كرد. نقطه‌ي ضعف اصلي اين روش آن است كه ممكن است داده‌هاي مورداستفاده‌ي آن معرّف يا نمايا نباشد. در حقيقت، از آن‌جا كه در روش فوق زنان در حين زايمان مورد پرسش قرار مي‌گيرند و از آنان درباره‌ي بازماندگي فرزندان قبلي‌شان سئوال مي‌شود، بنابراين ممكن است كودكاني كه مرگ‌ومير آن‌ها مورد سنجش قرار مي‌گيرد معرّف تمام كودكان نباشند. در مواردي كه زنان تنها در بيمارستان‌ها و يا كلينيك‌هاي دولتي وضع‌حمل مي‌كنند و در آن‌جا مورد مصاحبه قرار مي‌گيرند، داده‌هاي به‌دست‌آمده حتّي كم‌تر معرّف كلّ جمعيّت خواهد بود. در حال حاضر استراتژي‌هايي براي نماياتر ساختن داده‌ها، و تلاش‌‌هايي براي فهم تورش‌هاي ممكن كه مي‌توانند در معرض آن قرار بگيرند، و يا طرّاحي ابزاري براي از بين‌بردن اين سوگيري‌ها در دست بررسي است. با اين‌حال، ممكن است اين تلاش‌ها به يك روش‌ برآورد پيچيده‌تري در مقايسه با روشي كه در اين راهنما به آن اشاره شده است، منجر شود.

يكي از مزيّت‌هاي مهمّ روش براس ـ مكراي سهولت و سادگي آن است، و بنابراين ممكن است ارزش آن حتّي به قيمت بازنمايي يا صحّت كامل داده‌ها حفظ شود. اين روش براي داده‌هاي گردآوري‌شده در مناطق خاص، يك شهرستان معيّن، يك شهر، يا حتّي يك بيمارستان معيّن به‌كار رفته است. در نتيجه، از اوّل مشخّص بوده است كه جمعيّت تحت‌بررسي و مطالعه، نماينده‌ي كلّ جمعيّت يك كشور نيست. در شرايط خاص، براي مثال، هنگامي‌كه برنامه‌ي بهبود تغذيه‌ي كودكان تنها در يك منطقه‌ي معيّن اجرا مي‌شود، داده‌هايي كه معرّف كلّ كشور باشد ممكن است مورد نياز نباشد. در چنين مواردي، روش براس ـ مكراي ممكن است به‌وسيله‌ي مديران برنامه تنها براي كنترل تغييرات مرگ‌ومير كودكان در منطقه‌ي مورد‌ نظر استفاده شود. همچنين، مي‌توان استدلال كرد كه براي اهدافي چون كنترل تغييرات، تورش‌هاي كه برآوردهاي براس ـ مكراي را تحت تأثير قرار مي‌دهند، تا جايي‌كه ثابت مي‌مانند، ممكن است كاهش يابد. با اين‌حال، براي اين‌كه پژوهشگر قادر به تعيين احتمال تورش‌هايي باشد كه در طول زمان ثابت باقي مي‌مانند، بايد از منابع احتمالي تورش آگاه باشد.

روش براس ـ مكراي با توجّه به نو بودن آن، هنوز در فرآيند آزمون قرار دارد. بعضي سازمان‌ها از جمله يونيسف، مركز جمعيّت‌شناختي آمريكاي لاتين، و مدرسه‌ي بهداشت و پزشكي حاره‌اي لندن هم‌اكنون درگير كاربردهاي آزمايشي اين روش هستند و تلاش مي‌كنند تعيين كنند كه چگونه مي‌توان به گردآوري بهتر اطّلاعات اساسي مورد‌ نياز براي استفاده از آن پرداخت. هرچند اين روش اميدوار‌كننده به‌نظر مي‌رسد، ولي هنوز بحث درباره‌ي كارآيي يا ارزيابي موفّقيت آن در شرايط گوناگون مشكل به‌نظر مي‌رسد.

 

ماهيّت داده‌هاي اوليه

روش براس ـ مكراي مرگ‌ومير كودكان را با استفاده از اطّلاعات به‌دست‌آمده در زمينه‌ي بازماندگي فرزندان قبلي مادران، و گاهي اوقات درباره‌ي كودكاني كه پيش از آن به دنيا آمده‌اند، در هنگام و يا نزديك به تولّد بچّه اندازه‌گيري مي‌كند. برخلاف روش براس، اطّلاعات استفاده‌شده در روش براس ـ مكراي نه از سرشماري‌هاي جمعيّتي يا تحقيقات پيمايشي بلكه از منابع اداري مثل اسناد مركز بهداشت به‌دست مي‌آيد. بنابراين، هزينه‌هاي اضافي گردآوري داده‌ها ناچيز است، زيرا تمام اين داده‌ها را مي‌توان با استفاده از دو يا سه سئوال در زمينه‌ي شكل اداري موجود به‌دست آورد. سئوالات مي‌تواند به صورت زير باشد:

1) آيا قبلاً حامله بوده‌ايد؟ بلي / خير.

2) اگر بلي، آيا فرزند حاملگي قبلي شما زنده به دنيا آمد؟ بلي / خير.

3) اگر بلي، آيا هنوز زنده است؟ بلي / خير.

مزيّت اين پرسش‌ها اين است كه به پاسخ‌هاي بسيار ساده‌اي نياز دارند كه حتّي تعداد را شامل نمي‌شود. از اين جهت، در مقايسه با سئوالات استفاده‌شده براي گردآوري داده‌هاي مورد‌ نياز روش براس، اين سئوالات احتمالاً اطّلاعات قابل‌ اعتماد‌تري به‌دست مي‌دهند.

همان‌طور كه قبلاً گفته شد، روش براس ـ مكراي از داده‌هايي استفاده مي‌كند كه لزوماً منعكس‌كننده‌ي تجربه‌ي مرگ‌ومير تمام كودكان در يك جمعيّت معيّن نيستند. به‌ويژه، در ميان كودكاني كه دير به دنيا آمده‌اند شمار تلفات ثبت‌نشده باقي مي‌ماند. همچنين، از آن‌جا كه زنان تنها در زماني كه بچّه به دنيا آورده‌اند مورد مصاحبه قرار مي‌گيرند، بيش‌تر ممكن است تجربه‌ي زنان با قابليّت باروري بالا [11] ثبت شود. تورش‌هاي ناشي از چنين گزينش‌پذيري حتّي اگر با تمام زناني كه در يك كشور بچّه به دنيا مي‌آورند مصاحبه شود هميشه عملي خواهد بود،. با اين‌حال، در جمعيّت‌هايي كه باروري هنوز در سطح بالايي است تورش‌هايي كه ناشي مي‌شود كمينه خواهد بود.

به‌طور كلّي، نبايد انتظار داشت كه داده‌هاي مورد نياز روش براس ـ مكراي از يك نمونه‌ي معرّف كل به‌دست آيد. هرچند پيشنهاد شده است كه براي گردآوري داده‌هاي مورد‌نياز، ماماهاي سنّتي آموزش ببينند، ولي يك بيمارستان يا كلينيك يك محيط نوعي براي گردآوري اطّلاعات اساسي مورد‌ نظر است. در كشورها يا مناطقي كه اكثريّت زنان در منزل زايمان مي‌كنند چنين رويكردي براي گردآوري داده‌ها حتمي و ضروري است. هر‌چند داده‌هاي معرّف در سطح ملّي ممكن است براي كنترل و ارزيابي اقدامات محلّي با هدف كاهش مرگ‌ومير ضروري نباشد، امّا هنوز تعريف جمعيّت هدف و برداشتن گام‌هايي براي اطمينان از اين‌كه داده‌هاي گردآوري‌شده تحت تأثير معرّف آن جمعيّت است مهم است.

منبع: حسینی، حاتم (1383) روش‌های غیرمستقیم برآورد شاخص‌های جمعیّتی: راهنمای گام به گام برآورد مرگ‌ومیر کودکان،‌ تهران: انتشارات مرکز مطالعات و پژوهش‌‌های جمعیّتی آسیا و اقیانوسیه.

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 8 ارديبهشت 1394 ، 07:08
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب