مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
سه شنبه ، 11 خرداد 1395 ، 04:47

چارچوبی برای تحلیل تعیین‌کننده‌های بلافصل باروریProf. John Bongaarts

پروفسور جان بونگارت

چکیده

در بررسی علل سطوح باروری و تغییرات آن اغلب تأثیر مستقیم عوامل اقتصادی - اجتماعی بر باروری را می‌سنجند. چنین روش‌هایی از جاذبه‌ی زیادی برای سیاستگذاران برخوردار است، زیرا مکانیزم‌هایی را ارائه می‌کنند که از طریق سیاست‌های رسمی می‌توان آن‌ها را کنترل کرد. با وجود این جاذبه‌ها، مشکلات زیادی در کاربرد چنین رویکردی وجود دارد. روابطی که پژوهشگران به آن دست می‌یابند نه تنها از نظر اندازه بلکه حتّی از نظر جهت نیز در زمان‌ها و مکان‌های مختلف اغلب متفاوت است. چنانچه علاوه بر عوامل اقتصادی - اجتماعی مؤثّر بر باروری، مکانیزم‌های ویژه‌ای که از طریق آن‌ها این عوامل عمل می‌کنند مشخّص شوند، شناخت و دانش بیش‌تری می‌توان بدست آورد. برای مثال، سطح تحصیلات زنان یک معرّف اقتصادی - اجتماعی است که به کرّات رابطه‌ی منفی آن با باروری به اثبات رسیده است.

ممکن است تحلیل‌های دقیق‌تر نشان دهد که در میان زنان تحصیلکرده ازدواح نسبتاً دیرتر صورت می‌گیرد و استفاده از وسایل پیشگیری از حاملگی رایج‌تر است. به این ترتیب، رابطه‌ی بین تحصیلات و باروری روشن می‌شود. بونگارت عوامل زیستی و رفتاری‌ای که از طریق آن‌ها متغیّرهای اقتصادی - اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی باروری را تحت تأثیر قرار می‌دهند، متغیّرهای بلافصل باروری می‌نامد. او می‌گوید ویژگی اصلی یک متغیّر بلافصل باروری تأثیر مستقیم آن بر باروری است. اگر یک تعیین‌کننده‌ی بلافصل باروری مانند شیوع وسایل پیشگیری از حاملگی تغییر کند، باروری نیز ناگزیر تغییر خواهد کرد. برای تعیین‌کننده‌های غیرمستقیمی چون درآمد یا تحصیلات لزوماً این‌گونه نیست. در نتیجه، تفاوت‌ها و روندهای باروری جمعیّت‌ها در طول زمان را همیشه می‌توان به تغییرات در یک یا چند تعیین‌کننده‌ی بلافصل باروری نسبت داد. در این مقاله، یک مدل ساده ولی جامع برای تحلیل روابط بین تعیین‌کننده‎‌های بلافصل باروری و سطح باروری ارائه شده است. مدل دربرگیرنده‌ی شمار محدودی از متغیّرهای بلافصل باروری است که از نظر مفهومی متمایز و به لحاظ کمّی مهم هستند. این چارچوب کمّی به ما امکان می‌دهد تا به تجزیه و تشریح سطح باروری به عناصر تعیین‌کننده‌ی بلافصل آن بپردازیم. بونگارت در نهایت متغیّرهای هشتگانه‌ی بلافصل باروری را به چهار متغیّر ازدواج، پیشگیری از حاملگی، شیردهی و سقط جنین عمدی تقلیل می‌دهد و استدلال می‌کنند که این چهار تعیین‌کننده‌ی بلافصل بیش از 95 درصد واریانس باروری در جمعیّت‌ها و زیرجمعیّت‌ها را تبیین می‌کنند. از این مدل می‌توان در بررسی‌های مقایسه‌ای باروری به منظور شناسائی تعیین‌کننده‌های تفاوت باروری در میان جمعیّت‌ها یا زیرگروه‌هایی در داخل یک جمعیّت استفاده کرد. این مدل در تحلیل تعیین‌کننده‌های اقتصادی - اجتماعی باروری نیز کاربرد می‌یابد، زیرا متغیّرهای بلافصل به محقّق امکان می‌دهد مسیرهایی را که از طریق آن متغیّرهای مختلف اقتصادی - اجتماعی باروری را تحت تأثیر قرار می‌دهند، به ویژه در مواردی که معرّف‌های اقتصادی - اجتماعی همبستگی ضعیفی با باروری دارند ولی تأثیر تعیین‌کننده بر متغیّرهای بلافصل باروری دارند، مشخّص کند. از این مدل همچنین می‌توان برای پیگیری و رصد تغییرات باروری یک جمعیّت در اثر تغییرات در متغیّرهای بلافصل باروری استفاده کرد. این مقاله در مجلّه‌ی «Population and Development Review»، سال 1978، جلد 4، شماره‌ی 1، صص 132-105 چاپ شده است. برای دسترسی مستقیم به فایل متن کامل مقاله به صورت پی دی اف، این‌جا کلیک کنید.

آخرین بروز رسانی مطلب در جمعه ، 1 ارديبهشت 1396 ، 05:29
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب