مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
پنجشنبه ، 15 دی 1390 ، 02:36

Rapid: برنامه‌ا‌ي براي بررسي تأثيرات اقتصادي اجتماعي رشد جمعيّتDr. Hosseini

دکتر حاتم حسینی

Rapid چيست؟                       

مُدل تأثيرات اقتصادي اجتماعي اسپکتروم موسوم به RAPID برنامه‌اي رايانه‌اي براي پيش‌بيني شاخص‌هاي اقتصادي اجتماعي کشورها يا مناطق است. اجراي اين برنامه مستلزم دسترسي به اطّلاعاتي درباره‌ي شاخص‌هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي مانند ميزان مشارکت در نيروي کار، ميزان ثبت‌نام در مقطع ابتدايي، شمار سرانه‌ي پرستار و ... است. سپس اطّلاعات مورد اشاره با پيش‌بيني‌هاي جمعيّتي حاصل از مُدل DemProj تركيب شده و براي پيش‌بيني نيازهاي آينده‌ي شاخص‌ها در 50 سال آينده مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

مُدل Rapid بر آن است پيش‌بيني‌هاي صورت‌گرفته را به بنياني براي بحث در مورد اهميّت عوامل جمعيّتي در توسعه‌ي اقتصادي اجتماعي تبديل كند. هدف از اين كار معمولاً ارتقاي آگاهي سياست‌گزاران در راستاي بهبود فضاي سياست‌گذاري براي برنامه‌هاي جمعيّتي مؤثّر است. در نتيجه، Rapid ابزاري براي انتقال اطّلاعات كليدي مناسب به سياست‌گزاران است. فرايند کامل اجراي Rapid مستلزم چندين مرحله است كه عبارتند از: تعيين مخاطبان اصلي و پيام‌ها، گردآوري داده‌هاي مربوط به توسعه‌ي اقتصادي و اجتماعي، انجام پيش‌بيني‌ها، آماده‌کردن و آزمون يک نتيجه، بسط نتايج کتابچه‌اي به همراه نتيجه، آموزش ارايه‌دهندگان، بسط و اجراي برنامه‌ي انتشار، نظارت و ارزيابي نتايج. نمونه‌ي نوعي نتايج اجراي Rapid شامل بخش‌هايي درباره‌‌ي زمينه‌ي جمعيّت‌شناختي، پيش‌بيني‌هاي جمعيّتي، تأثيرات اقتصادي و اجتماعي و گزينه‌هاي برنامه‌ي جمعيّت است. معمولاً يك برنامه‌ي Rapid تأثيرات اقتصادي اجتماعي در آموزش، اقتصاد، نيروي کار و نيازهاي شغلي جديد، بهداشت، شهرنشيني، کشاورزي و منابع محيطي و طبيعي را بررسي مي‌کند. با اين‌حال، نتايج بايد مناسب وضعيّت هر کشور باشد. بنابراين، بعضي از بخش‌ها مشتمل بر اطّلاعات ويژه‌ي ديگري مثل مهاجرت، هيزم سوخت، جنگل‌زُدايي، استفاده از آب، فرسايش زمين و غيره خواهد بود.

هدف Rapid ارتقاي آگاهي از تأثيرات جمعيّت بر توسعه است. مُدل Rapid در اصل در سال 1978 بر اساس قراردادي که توسّط USAID حمايت شد بسط پيدا کرد (Rapid 1). از آن زمان به بعد هم مُدل و هم نتايج به طور مستمر به روز شده و بهبود يافته است. نتايج حاصل از Rapidبراي مقام‌هاي عالي‌رتبه‌ي بيش از 40 کشور از جمله 15 نفر از رؤساي دولت‌ها ارايه شده است. قابليّت توسعه و انتشار نتايج Rapid در شماري از کشورها نهادينه شده است. در بسياري از اين کشورها، فعّاليت‌هاي انتشار پيوسته اطّلاعاتي درباره‌ي برنامه‌هاي رشد جمعيّت براي هزاران نفر از افراد ذي‌نفوذ در سطوح محلّي و ملّي ايجاد کرده است. هدف از طرّاحي Rapid و کلّ مُدل‌هاي سيستم اسپکتروم، توليد اطّلاعاتي سودمند براي صورت‌بندي سياست‌ها، اطّلاعات و مباحثه با استفاده از برنامه‌هاي رايانه‌اي با كاربرد آسان است. اين برنامه به جاي انجام پژوهش‌‌هاي تفصيلي درباره‌ي فرآيندهاي بنيادين فعّال، بر توليد اطّلاعات سودمند براي هدف‌هاي برنامه‌ريزي و سياست‌گذاري متمركز است. به اين دليل، Rapid از داده‌هايي استفاده مي‌کند که به آساني در دسترس تحليل‌گران سياست‌ها است. اين برنامه نيازمند تخصّص جمعيّت‌شناختي و اقتصادي اجتماعي بيش‌تر از آن‌چه كه از بازنگري و كاربرد اين راهنما مي‌تواند حاصل شود نيست.

چرا نيازمند پيش‌بيني اقتصادي اجتماعي هستيم؟

پيش‌بيني‌هاي اقتصادي اجتماعي براي هدف‌هاي متنوّعي سودمند هستند. مُدل Rapid براي انجام پيش‌بيني‌هايي سودمند در برانگيختن بحث درباره‌ي سياست‌ها و صورت‌‌بندي آن‌ها طرّاحي شده است. چنين پيش‌بيني‌هايي در مراحل مختلفي از فرآيند سياست‌گذاري مي‌توانند مفيد واقع شوند.

1) مرحله‌ي شناسايي مسأله. اين پيش‌بيني‌ها مي‌توانند شدّت كنوني و آينده‌ي مسايل موجود و نيز تأثيرات مسايل را در يک بخش بر بخش‌هاي ديگر توسعه نشان دهد. كاربرد اين پيش‌بيني‌ها در آگاه‌کردن مردم از مسايل موجود است.

2) مرحله‌ي تعيين دستور كار. از پيش‌بيني‌ها مي‌توان براي نشان‌دادن اهميّت مسايل معيّن به منظور تشويق تصميم‌گيران براي اين‌که مسايل خاص را در دستور كار سياست‌گذاري قرار دهند، استفاده کرد. اين مسايل را مي‌توان با موارد ديگر که پيش‌تر در دستور كار سياست‌گذاري بوده‌اند تركيب كرد و سياست‌گزاران را نيز مي‌توان به بيان آن‌ها ترغيب نمود.

3) در مرحله‌ي راه‌حلّ سياستي. از پيش‌بيني‌ها مي‌توان براي بيان اثربخشي راه‌حل‌هاي پيشنهاد‌شده به منظور دستيابي به اجماع بر سرِ اقدامات مؤثّر استفاده کرد.

4) در مرحله‌ي مشارکت سياستي. از سياست‌هاي دربرگيرنده‌ي پيش‌بيني‌ها مي‌توان براي انتشار اطّلاعات در مورد مسايل و راه‌حل‌هاي آن‌ها براي ذي‌نفعان مختلف استفاده كرد. چنين فعّاليت‌هايي وقتي که مراحل نخست انجام شوند، مي‌توانند مشارکت در تعريف آن مسايل و راه‌حل‌ها را گسترش دهند. بعد از پذيرش سياست‌‌ها و برنامه‌هاي جديد، از اين فعّاليت‌ها مي‌توان براي تبيين سياست‌‌هاي جديد و حمايت از آن‌ها استفاده کرد.

پيش‌بيني‌هاي اقتصادي اجتماعي هم‌چنين براي انجام برنامه‌ريزي مورد نياز هستند. تمام برنامه‌هاي توسعه‌ي ملّي دربرگيرنده‌ي برآوردهاي آينده از نياز ملّي به مشاغل جديد، معلّمين، مدارس، پزشک‌ها، پرستارها، خانه‌سازي شهري، غذا و غيره است. هدف مُدل Rapid پيش‌بيني‌هاي تفصيلي برنامه‌ريزي مي‌باشد، چون بر تکنيک‌هاي پيش‌بيني نسبتاً ساده‌اي متمرکز مي‌شود که به آساني براي سياست‌گذاران قابل انتقال است. با اين‌حال، چنين پيش‌بيني‌هايي در برنامه‌ريزي‌هاي طولاني‌مدّت نقش دارند. براي اين‌که نشان ‌دهيم چگونه ميزان‌هاي مختلفي از رشد جمعيّت پيش‌بيني‌ها را تحت تأثير قرار مي‌دهد، اغلب پيش‌بيني‌هاي اقتصادي اجتماعي جايگزين انجام مي‌شود. براي مثال، تحليل تأثيرات رشد جمعيّت بر آموزش نوعاً شامل پيش‌بيني رشد بالا (براي نشان‌دادن وسعت مسايل تحت شرايط جاري) و پيش‌بيني رشد پايين (براي نشان‌دادن اين‌که چگونه رشد کاهنده‌ي جمعيّت فشار کم‌تري بر نظام آموزشي در راستاي برآوردن هدف‌هاي آموزشي در سطح ملّي وارد مي‌کند) است. وقتي‌ در مورد فرض‌هاي اساسي توافق مي‌شود، مُدل Rapid انجام پيش‌بيني‌هاي جايگزين را آسان مي‌سازد. برای اطّلاعات بیش‌تر درباره‌ی این مدل از نرم‌افزار اسپکتروم و چگونگی کار با آن به کتاب Spectrum: سیستم مدل‌سازی سیاست‌گذاری، فصل چهارم رجوع کنید. براي دريافت نرم‌افزار، اينجا كليك كنيد.


آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 26 اسفند 1393 ، 05:25
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب