مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
چهارشنبه ، 20 بهمن 1389 ، 13:19

  Spectrum: سيستم مُدل‌سازي سياست‌گذاري

مؤلّفین: جان استوور، شارون كرماير، لورا هيتون، اِد اِبل

مترجم: دکتر حاتم حسينيDr. Hatam Hosseini

آگاهي از حجم و مشخّصه‌هاي مرتبط با توزيع و تركيب و پويايي‌شناسي جمعيّت همراه با ساير متغيّرهاي اقتصادي ـ اجتماعي، پايه و اساس برنامه‌ريزي‌هاي توسعه‌ي ملّي و منطقه‌اي است. سياست‌گزاران و مديران امور برنامه‌ريزي و اجرايي ناگزير از توجّه به روابط متقابل موجود ميان متغيّرهاي مؤثّر در رشد و توسعه‌ي اقتصادي و اجتماعي هستند. به‌جرأت مي‌توان گفت مهم‌ترين متغيّري كه در برنامه‌ريزي به عنوان مبناي محاسبات درنظر گرفته مي‌شود جمعيّت، دگرگوني آن در گذشته و حال و پيش‌بيني تحوّلات آن در آينده است. با پيشرفت تكنيك‌ها و روش‌هاي آماري, از نيمه‌ي دوّم قرن بيستم, روش‌هاي پيش‌بيني جمعيّت توسعه و گسترش روزافزوني پيدا كرده است. پيش‌بيني‌‌هاي جمعيّت را مي‌توان با چهار روش رياضي, روش‌هاي جمعيّت‌شناختي, روش اقتصادي و روش جامع انجام داد. روش‌هاي جمعيّت‌شناختي دربرگيرنده‌‌ي سه روش برآورد ميزان مهاجرت, روش تركيبي و روش پيش‌بيني جمعيّت از روي شمار خانوارها مي‌باشد. امروزه، پيش‌بيني جمعيّت با روش تركيبي كاربرد گسترده‌تري در مقايسه با ساير روش‌هاي پيش‌بيني جمعيّت دارد. اطلاق واژه‌ي تركيبي در اين روش به سبب آن است كه جمعيّت‌ پيش‌بيني‌شده بر اساس عملكرد مجموعه‌ي عواملي چون باروري, مرگ‌ومير، مهاجرت و تركيب سنّي و جنسي جمعيّت كه همگي بر تغييرات و تحوّلات جمعيّت تأثير مي‌گذارند به‌دست مي‌آيد.

براي انجام پيش‌بيني‌ جمعيّت با روش تركيبي نرم‌افزارهاي مختلفي طرّاحي شده است. People يكي از انواع نرم‌افزارهاي رايانه‌اي در اين زمينه است كه در محيط Dos قابل اجرا مي‌باشد. هرچند اين نرم‌افزار كاربرد گسترده‌اي در انجام پيش‌بيني‌هاي جمعيّت داشته و دارد, امّا واقعيّت اين است كه امروزه زمان نقش مهمّي در انجام فعّاليت‌هاي علمي و آكادميك پيدا كرده است. به‌طور كلّي, هر آنچه كه جمعيّت‌شناس را در كم‌ترين زمان ممكن به هدف‌هاي موردنظر رهنمون شود از اعتبار و اهميّت بيش‌تري برخوردار خواهد بود. در اين راستا، تلاش‌هاي زيادي براي توليد و عرضه‌ي نرم‌افزارهايي با قابليّت‌هاي بيش‌تر صورت گرفت. سيستم مُدل‌سازي سياست‌گذاري اسپكتروم از جمله‌ي اين برنامه‌هاست. اسپكتروم دربرگيرنده‌ي تعدادي مُدل‌هاي رايانه‌اي براي تحليل اطّلاعات موجود در راستاي تعيين پيامدهاي آينده‌ي برنامه‌ها و سياست‌هاي جمعيّتي است.برنامه‌ي رايانه‌اي جديدي نيز با عنوان PROJCT در نسخه‌ي ويندوزِ نرم‌افزار "MortPak: بسته‌ي نرم‌افزاري سازمان ملل براي اندازه‌گيري مرگ‌ومير" تعبيه شده است كه براي انجام پيش‌بيني جمعيّت در سال‌هاي منفرد بر حسب سن و جنس و بر مبناي جمعيّت‌هاي زن و مرد در گروه‌هاي سنّي 5 ساله و سطح و تغييرات فرض‌شده در باروري، مرگ‌ومير و مهاجرت است.كتاب حاضر دربرگيرنده‌ي سه مُدل رايانه‌اي DemProj، FamPlan و Rapid است. استفاده‌ي هم‌زمان از اين مُدل‌ها، كه از قابليّت‌هاي برنامه‌ي اسپكتروم است، امكان انجام پيش‌بيني‌هاي جمعيّت در سطح ملّي و منطقه‌اي، بررسي نيازهاي خدمات تنظيم خانواده براي دست‌يابي به هدف‌هاي جمعيّت‌شناختي و بهداشتي و نيز بررسي تأثيرات اقتصادي ـ اجتماعي باروري بالا و رشد سريع جمعيّت را به‌دست مي‌دهد.

ترجمه‌ي كتاب در چهار فصل سازمان يافته است. در فصل اوّل با عنوان مقدّمه، ضمن توصيف سيستم اسپكتروم و اجزاي تشكيل‌دهنده‌ي آن، به موارد كاربرد مُدل‌هاي سياست‌گذاري اسپكتروم و چگونگي نصب و راه‌اندازي برنامه پرداخته‌ شده است. فصل دوّم به معرّفي نرم‌افزار DemProj و چگونگي كاربرد و استفاده از آن اختصاص يافته است. مُدل جمعيّت‌شناختي اسپكتروم معروف به DemProj، برنامه‌اي رايانه‌اي براي انجام پيش‌بيني‌هاي جمعيّت در سطح ملّي و منطقه‌اي است. اين برنامه مستلزم اطّلاعاتي درباره‌ي شمار افراد بر حسب سن و جنس در سال پايه، و همين‌طور داده‌هاي سال جاري و فرض‌هايي درباره‌ي آينده‌ي ميزان باروري كل، الگوي سنّي باروري، اميد زندگي در بدو تولّد بر حسب جنس، مناسب‌ترين مُدل جدول عمر و حجم و الگوي مهاجرت بين‌المللي است. در اين فصل، ضمن اشاره به مراحل هفت‌گانه‌ي پيش‌بيني جمعيّت به درون‌دادهاي برنامه‌ي DemProj به ترتيبي كه مُدل به آن نياز دارد اشاره شده است. علاوه بر اين، برون‌دادها و نتايج پيش‌بيني جمعيّت موضوعات ديگري هستند كه به آن‌ها پرداخته شده است. يكي ديگر از موضوعات موردبحث در اين فصل، آشنايي گام به گام با نرم‌افزار DemProj و چگونگي استفاده از آن مي‌باشد. مطالب ارايه‌شده مبتني بر اين فرض است كه كاربر با عمليات اصلي و واژه‌شناسي ويندوز آشنا مي‌باشد. در پايان اين فصل، روش‌شناسي DemProj به بحث گذاشته شده است. چگونگي محاسبه‌ي جمعيّت سال پايه برحسب سنين منفرد, نسبت‌هاي بازماندگي, مهاجرت, مرگ‌ومير, حجم جمعيّت, مواليد, پيش‌بيني جمعيّت شهري و روستايي و منطق رياضي آن‌ها موضوعاتي هستند كه در انتهاي اين فصل به آن‌ها پرداخته شده است.در فصل سوّم با عنوان FamPlan برنامه‌اي براي پيش‌بيني نيازهاي تنظيم خانواده، يكي ديگر از مُدل‌هاي اسپكتروم معرّفي شده است. در اين فصل، علاوه بر معرّفي كلّي برنامه‌ي FamPlan، موضوعات ديگري چون ضرورت پيش‌بيني نيازهاي تنظيم خانواده، مراحل پيش‌بيني تنظيم خانواده، درون‌دادها و برون‌دادهاي پيش‌بيني تنظيم خانواده، خودآموز برنامه، نمونه‌ي يك پيش‌بيني تنظيم خانواده و در نهايت روش‌شناسي برنامه مورد بحث قرار گرفته است.فصل چهارم به معرّفي برنامه‌ي Rapid اختصاص يافته است. Rapid برنامه‌اي براي بررسي تأثيرات اقتصادي ـ اجتماعي رُشد جمعيّت و پيش‌بيني شاخص‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي كشورها يا مناطق است. اجراي اين برنامه مستلزم دسترسي به اطّلاعاتي درباره‌ي شاخص‌هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي مانند ميزان مشارکت در نيروي کار، ميزان ثبت‌نام در مقطع ابتدايي، شمار سرانه‌ي پرستار و ... است. سپس اطّلاعات مورداشاره با پيش‌بيني‌هاي جمعيّت حاصل از مُدل DemProj تركيب شده و براي پيش‌بيني نيازهاي آينده‌ي شاخص‌ها در 50 سال آينده مورد استفاده قرار مي‌گيرند. در اين فصل نيز ضمن معرّفي كلّي برنامه‌ي Rapid، به ضرورت پيش‌بيني‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي، مراحل پيش‌بيني‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي و پيش‌بيني تأثيرات اقتصادي ـ اجتماعي در بخش‌هاي كشاورزي، اقتصاد، آموزش، بهداشت و شهرنشيني پرداخته شده است. مطالب پاياني اين فصل به خودآموز و راهنماي گام به گام برنامه‌ي Rapid اختصاص يافته است.علاوه بر اين‌ها، كتاب داراي سه پيوست نيز مي‌باشد. در پيوست 1، مُدل باروري نسبتي كول ـ تراسل معرّفي و توصيف شده است. در پيوست 2، سرنام‌ها و علايم اختصاري به‌كاررفته در كتاب و در پيوست 3، واژگان استفاده‌شده تعريف شده است. اين كتاب داراي كاربرد آموزشي براي دانشجويان كارشناسي ارشد و دكتري جمعيّت‌شناسي و كاربرد و فايده‌ي عملي در دستگاه‌هاي برنامه‌ريزي و اجرايي و به‌طور كلّي, تمامي افراد و سازمان‌هايي است كه به‌نوعي درگير فعّاليت‌هاي برنامه‌ريزي اقتصادي ـ اجتماعي، جمعيّتي و بهداشتي در سطح ملّي و منطقه‌اي هستند. 

آخرین بروز رسانی مطلب در دوشنبه ، 14 اسفند 1391 ، 05:17
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب