مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
دوشنبه ، 12 اسفند 1392 ، 14:38

آینده‌نگری سهم متغیّرهای جمعیّتی در رشد سالانه‌ی جمعیّت ایران تا سال Dr. Shahla Kazemipour1430

دکتر شهلا کاظمی‌پور

آخرین نشست ماهانه‌ی انجمن جمعیّت‌شناسی ایران در سال 1392، روز شنبه 1392/12/03 از ساعت 16 تا 18 در محلّ سالن کنفرانس انجمن جامعه‌شناسی ایران در دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. در این نشست، سرکار خانم دکتر شهلا کاظمی‌پور، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، به ارایه‌ی سخنرانی با موضوع "آینده‌نگری سهم متغیّرهای جمعیّتی در رشد سالانه‌ی جمعیّت ایران تا سال 1430" پرداختند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، خلاصه‌ی سخنرانی دکتر کاظمی‌پور در جمع اعضای انجمن جمعیّت‌شناسی ایران می‌باشد.

جمعیّت ایران طیّ دوره‌ی صد ساله اخیر دستخوش نوسانات و تحوّلات بی‌سابقه شده و در مسیر مراحل انتقال جمعیّتی قرار گرفته است و طیّ دوره‌ی صد ساله‌ی اخیر جمعیّت کشور بیش از 7 برابر شد. لیکن، این افزایش در طول زمان یکسان صورت نگرفته است. سرعت آن در آغاز بسیار کُند بود و در فاصله‌ی چهل سال از 1280 تا 1320 تنها 1/4 برابر شد. این در حالی است که رشد و افزایش جمعیّت در دوره‌ی چهل ساله‌ی 1335 تا 1375 به تُندی گرائید و جمعیّت کشور بیش از سه برابر شد. بالاخره  در سال 1390 به 75 میلیون نفر رسید. کشور ایران کاهش تُند و سریع باروری را در اواخر دهه‌ی 1360 و طول دهه‌ی 1370 تجربه کرده و در سال 1379 به باروری زیر سطح جایگزینی  ( 2/1 فرزند) دست پیدا کرده است. رشد بالای جمعیّت در دهه‌های گذشته و کاهش باروری طیّ دو دهه‌ی اخیر تغییرات اساسی در ساختار سنّی جمعیّت کشور به‌وجود آورده و تغییرات آتی جمعیّت کشور را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.عوامل مؤثّر بر رشد عبارتند از: موالید، مرگ‌و‌میر، مهاجر‌پذیری و مهاجر‌فرستی. در هریک از متغیر‌های فوق عوامل بلافصل دیگری تأثیر دارند. عوامل ساختاری مؤثّر بر باروری عبارتند از: تحوّلات سنّ ازدواج، افزایش میزان طلاق، افزایش زنان واقع در سنین باروری که بدون همسر در اثر فوت  همسر هستند، افزایش میزان تجرّد قطعی زنان، افزایش میزان ناباروری در بین زنان و افزایش سقط جنین‌های غیر‌عمدی. در مورد مرگ‌ومیر نیز به غیر مرگ‌های ناشی از کهولت، بسیاری از بیماری‌ها، سوانح، حوادث و تصادفات باعث مرگ انسان‌ها می‌شوند که قابل پیشگیری می‌باشند.

با توجّه به کاهش میزان باروری کل در ایران و به دنبال آن کاهش در صد رشد سالانه‌ی جمعیّت،  ساختار سنّی جمعیّت کشور  با تحوّلات اساسی روبرو شده و بحث سالخوردگی جمعیّت در آینده‌ی نزدیک و نگرانی از رشد منفی جمعیّت به‌صورت غیر کارشناسانه در برخی از محافل مطرح شده است. در این بررسی ضمن آینده‌نگری جمعیّت ایران، سهم متغیّرهای جمعیّتی در رشد سالانه‌ی جمعیّت تا سال 1430 بر اساس فروض مختلف برای امید زندگی و میزان باروری کل تعیین می‌گردد. امید زندگی مردان و زنان در سال 1390 که توسّط مرکز آمار ایران اعلام شده به تر تیب برابر است با 72/1 و 74/6 سال که همین ارقام برای سال پایه در نظر گرفته شده است. به دلیل کاهش باروری و محدود‌شدن قاعده‌ی هرم سنّی و کاهش میزان مرگ‌و‌میر اطفال و احتمال بهبود نسبی شرایط بهداشتی، فرض شده که در سال 1430 امید زندگی مردان و زنان به ترتیب به 76/6 و 80 سال برسد. برای میزان باروری کل چهار فرض به شرح ذیل در نظر گرفته شد:

فرض اوّل) در تمام سال‌های 1430-1390 میزان باروری کل معادل همین رقم در سال 1390 که برابر 1/85 بدست آمده در نظر گرفته شد. فرض دوّم) بر اساس آمار متولّدین سال 1391 که توسّط سازمان ثبت احوال اعلام شده، میزان باروری کل زنان 64-15 ساله به 1/9 فرزند رسیده است. در فرض دوّم در تمام سال‌های 1430-1390 میزان باروری کل معادل همین رقم در سال 1391 در نظر گرفته شد. فرض سوّم) احتساب میزان باروری کل در سال 1390 (سال پایه) معادل 1/85 و افزایش تدریجی آن  تا سطح 2/7 فرزند در سال 1430. فرض چهارم) احتساب میزان باروری کل در سال 1390 (سال پایه) معادل 1/85 و افزایش سریع آن تا سطح 2/5  فرزند تا سال 1405  و ثبات آن تا سال 1430.

تعداد جمعیّت ایران از 75149665 نفر در سال 1390 در فروض اوّل تا چهارم به ترتیب به 97180338، 99030713، 109385042 و 117235597 نفر در سال 1430 خواهد رسید. چنان‌که ملاحظه می‌شود در تمام فروض جمعیّت ایران افزایش خواهد یافت و رشد منفی جمعیّتی نخواهیم داشت. بر اساس فرض اوّل (حدّاقل باروری) جمعیّت ایران  طیّ سال‌های 1490 تا 1430 به‌طور متوسّط سالانه 550 هزار نفر اضافه خواهد شد. درصد جمعیّت 65 ساله به بالا  از 5/7 درصد در سال 1390 به ترتیب به 19/5، 19، 17/5، و 16/5 درصد براساس چهار فرض باروری در سال 1430 خوهد رسید. نکته‌ی قابل توجّه این است که تعداد جمعیّت سالمندان  از 4296769 نفر در سال 1390 بر اساس هر چهار فرض در سال 1430 به 19میلیون نفر خواهد رسید. درصد جمعیّت 64-15 ساله از 70/9 درصد در سال 1390 بر اساس چهار فرض باروری به ترتیب به 63، 62/8، 60/1 و 59/6 درصد در سال 1430 خواهد رسید. این ارقام بیانگر این هستند که در سال 1430 به‌طور متوسّط حدود 60 در صد جمعیّت کشور در سنین فعّالیت خواهند بود. در سال 1390  سهم عوامل جمعیّتی در رشد سالانه‌ی جمعیّت برابر است با باروری 72 درصد، مرگ‌و‌میر 23 درصد، و مهاجرفرستی 5 درصد

بر اساس فرض اوّل؛ سهم هر یک از عوامل فوق به ترتیب به 52، 47 و 1 درصد خواهد رسید. بر اساس فرض دوّم، سهم هر یک از عوامل فوق به ترتیب به 54، 45 و 1 درصد خواهد رسید. بر اساس فرض سوّم، سهم هریک از عوامل فوق به ترتیب به 63، 36 و 1 درصد خواهد رسید. بر اساس فرض چهارم، سهم هر یک از عوامل فوق به ترتیب به 66، 33 و 1 درصد خواهد رسید. در تمام فروض فوق حدود 10 درصد از فوت‌ها ناشی از سوانح، حوادث، تصادفت و آلودگی‌های زیست‌محیطی خواهد بود. نکته‌ی دیگر فرض کردیم که اگر 10 درصد از تعداد افراد بدون همسر در اثر فوت، طلاق و ازدواج نکرده کاهش یابد میزان باروری کل در سال 1390 از 1/85 به ترتیب به 1/88، 1/87 و 2/6 فرزند خواهد رسید و اگر هر سه مورد 10 درصد کاهش یابند، میزان باروی کل به 2/65 فرزند خواهد رسید. بنابراین، می‌توان گفت که سهم عوامل ساختاری در باروری حدود 30 درصد می‌باشد.

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 30 ارديبهشت 1393 ، 12:41
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب