مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
شنبه ، 22 شهریور 1393 ، 04:22

زیان فرار و عواید قرار نخبگانDr. Soleiman Pakseresht

دکتر سلیمان پاک‌سرشت

موضوع قدیم و دامنه‌دار فرار مغزها هر از چند گاهی با اظهارات حاکی از نگرانی مسئولان دولتی و یا انتشار آمار مهاجرت تحصیل‌کردگان به خارج از کشور در فضای رسانه‌ای انعکاسی جدید می‌یابد. در آخرین اظهارنظرها از این دست، معاون سیاسی و اجتماعی استاندار تهران از خروج 180 هزار نخبه در سال‌های اخیر و در نتیجه‌ی آن خسارت 50 میلیارد دلاری به اقتصاد کشور خبر داده است. برآورد اخیر و موارد مشابهی که طیّ سال‌های گذشته از خروج نخبگان ارائه شده است، عمدتاً بر اساس هزینه‌هایی محاسبه می‌شود که آموزش و تربیّت این افراد بر اقتصاد کشور تحمیل کرده است و به دلیل خروج این افراد از کشور، منافع ناشی از سرمایه‌گذاری آموزشی صورت‌گرفته بر روی آن‌ها نصیب کشور نشده و به کشور ثالثی منتقل شده است.

بدون شک، خروج تحصیلکردگان از کشور به‌ویژه زمانی که به دلایل سیاسی و اجتماعی صورت می‌گیرد، آسیب و دشواری جدّی محسوب می‌شود. البتّه، نه از آن رو که هزینه‌های ناشی از تربیّت این افراد روی دست کشور مانده است، بلکه بیش‌تر از آن رو که این رویداد یک نشانه است؛ نشانه از این‌که قرار نخبگانی نیز که به هر دلیلی ماندن در میهن را ترجیح داده‌اند، آنگونه که باید منفعتی نصیب کشور نمی‌کند و لذا فرقی نمی‌کند که نخبه‌ای فرار کند یا قرار را ترجیح دهد. صرفنظر از این‌که چه کسی را نخبه تعریف می‌کنیم که خود محلّ مناقشه است، چرا تاکنون آماری از منافع اقتصادی ناشی از حضور نخبگان در کشور محاسبه نشده است؟ چگونه است که هزینه‌ی تولید نخبه را می‌دانیم ولی درآمد آن را نه؟ به راستی بدون چنین برآوردی از منافع نخبگان برای کشور چگونه می‌توان سرمایه‌گذاری در آموزش نخبگان را توجیه کرد؟ کافی است بررسی مختصری در سرنوشت افرادی صورت گیرد که در سال‌های گذشته نخبه تلقّی شده‌اند و هنوز دل در گرو میهن داشته و به قول معروف خدمت می‌کنند. بی‌درنگ روشن خواهد شد که بیش‌تر این افراد مجالی برای بروز توانمندی‌هایشان در موقعیّت‌ها و مناصبی که فایده‌ی عمومی داشته و منتهی به تولید ثروت شود، نیافته‌اند و لاجرم در کنجی به بهبود امور زندگی خود مشغولند. اگر در یک نگاه بدبینانه بپذیریم 50 درصد نخبگان کشور طیّ این سال‌ها مهاجرت کرده‌اند و لذا خسارتی 50 میلیارد دلاری به کشور زده‌اند، آیا با قرار 50 درصد دیگر، می‌توانیم ادّعا کنیم 50 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری موفّق انجام داده‌ایم؟ شاید بد نباشد مدّتی به جای محاسبه‌ی خسارت فرار نخبگان، خسارت قرار نخبگان را محاسبه کنیم. شاید در نهایت به این نتیجه برسیم که تفاوت چندانی بین فرار و قرار نخبگان از حیث هزینه‌هایی که به کشور تحمیل می‌شود وجود ندارد و یا حتّی شاید فرار آن‌ها به‌طور غیرمستقیم با برخوردار کردن کشور از نتایج توسعه‌ی فنّی و علمی در کشورهای مقصد مهاجرت آن‌ها، عواید بیش‌تری نصیب کشور می‌کند! هر چه هست آن‌چه مسلم است این است که استفاده از خدمات نخبگان، لوازم متعدّدی دارد و بدون چنین لوازمی اساساً تفاوتی بین حضور و فقدان یک نخبه با یک غیرنخبه وجود ندارد.

آخرین بروز رسانی مطلب در چهارشنبه ، 9 مهر 1393 ، 05:03
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب