مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
چهارشنبه ، 2 آذر 1390 ، 10:50

ناهماهنگی در توزیع مکانی جمعیّت ایران

دکتر علی‌اصغر مهاجرانی

چکیده

چگونگی توزیع مکانی جمعیّت، یکی از مباحث مهمّ ساختار جمعیّت است. جمعیّت ایران توزیعی نامتناسب و نامتعادل دارد که ناشی از عوامل متنوّع طبیعی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و سیاسی است. از آنجا که عوامل مذکور اثر همدیگر را تشدید یا خنثی نموده، تعیین تأثیر جداگانه‌ی آنها امکان‌پذیر نیست. ناحیه‌ی جغرافیایی شمال و شمال غرب، متراکم‌ترین نواحی ایران است. در مقابل، نواحی جنوب شرق و شرق جمعیّت پراکنده‌ای دارند. از نظر تراکم حسابی، تهران پرتراکم‌ترین و سمنان کم‌تراکم‌ترین استان‌های ایران هستند، و بیش‌ترین و کم‌ترین تراکم زیستی در استان‌های تهران و زنجان دیده می‌‌شود. شهرنشینی در ایران رشدی شتابان داشته و در فاصله‌ی سال‌های 1335 تا 1385 نسبت شهرنشینی به بیش از دو برابر رسیده است. تعداد شهرها نیز در این فاصله بیش از پنج برابر شده‌اند. شهرهای بزرگ سهم عمده‌ای از جمعیّت شهری را به خود اختصاص داده و بیش از دو سوّم جمعیّت شهری ایران در شهرهای 100 هزار نفری و بیش‌تر جای گرفته‌اند. سهم پنج کلان‌شهر یک میلیونی و بیش‌تر حدود یک ششم و 13 شهر پانصد هزار نفری و بیش‌تر نزدیک به یک دوّم جمعیّت شهری است. تغییرات مهمّی نیز در شبکه‌ی شهری و الگوی سلسله مراتب شهری ایران پیش آمده است. تعداد نقاط روستایی ایران از سال 1345 تا 1385 نوسان مختصری داشته است. بیش‌ترین تراکم در روستاهای 100 تا 2500 نفری دیده می‌شود که در مجموع نزدیک به سه چهارم جمعیّت روستایی را شامل می‌شوند. در سرشماری‌های نفوس و مسکن، جمعیّت عشایری جزو جمعیّت روستایی به حساب امده است. در سه سرشماری جداگانه عشایر کوچرو که در سال‌های 1366، 1377 و 1387 به عمل آمده، تغییرات مختصری در توزیع جمعیّت عشایری دیده می‌شود. این مقاله‌ در نشریه‌ی "فصل‌نامه‌ی جمعیّت"، شماره‌ی 72-71، بهار و تابستان 1389، صص 63-45 چاپ شده است. برای دسترسی به فایل متن کامل مقاله،  این‌جا  کلیک کنید.

آخرین بروز رسانی مطلب در دوشنبه ، 21 آذر 1390 ، 18:26
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب