مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
دوشنبه ، 16 اسفند 1389 ، 14:02

روش‌هاي مقدّماتی تحليل جمعیّت

تعداد واحد: ۲،  نوع واحد: نظري،پيش‌نياز: مباني جمعیّت‌شناسي

هدف كلّي

جمعیّت‌شناسي علمي است كه به مطالعه‌ي حجم، توزيع، تركيب و پويايي جمعیّت مي‌پردازد. در پويايي‌شناسي جمعیّت به مطالعه‌ي وقايعي پرداخته مي‌شود كه ثبات يا تغيير در سرعت وقوع آنها در طول زمان، به ثبات يا تغيير در حجم، توزيع يا تركيب جمعیّت منجر مي‌شود. اين درس در حوزه‌ي پويايي‌شناسي جمعیّت است و هدف از آن ارايه‌ي روش‌هايي براي تحليل محض تعيين‌كننده‌هاي تغييرات جمعیّت (باروري، مرگ‌ومير و مهاجرت)، به‌منظور افزايش توانايي دانشجويان در تعيين و محاسبه‌ي شاخص‌هاي مربوط به اين پديده‌ها مي‌باشد. علاوه بر اين، دانشجو با جدول عمر و سنجه‌هاي تشكيل‌دهنده‌ي آن، روش‌هاي تحليل ازدواج و زناشويي، مدل‌هاي جمعیّتي و در نهايت، روش‌هاي پيش‌بيني جمعیّت آشنا مي‌شود.

 

سرفصل‌هاي درس

► جلسه‌ي اول:

● ملاحظات مقدّماتی: طرح درس، معرفي منابع، توضيح چگونگي ارزيابي پايان ترم، و كلياتي درباره‌ي برخي اصول جمعیّت‌شناختي، آشنايي با مفاهيم ميزان، احتمال، نسبت، سنجه، شاخص، سهم.

► جلسه‌ي دوم:

● ميزان‌هاي جمعیّتي، مطالعه‌ي طولي، مطالعه‌ي مقطعي، دياگرام لگزيس، ميزان احتمالي، ميزان مركزي، معايب و محاسن ميزان‌هاي احتمالي و مركزي، انواع اصلي ميزان‌هاي مركزي، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي سوم:

● تحليل مرگ‌ومير: مفاهيم اساسي، شاخص‌ها و آمارهاي مرگ‌ومير، ميزان‌هاي مرگ‌ومير شامل ميزان خام مرگ‌ومير (C.D.R)، ميزان مرگ‌ومير ويژه‌ي سن (ASMR)، ميزان‌هاي مرگ‌ومير نوزادان (N.M.R)، ميزان مرگ‌ومير اطفال (I.M.R)، تعديل ميزان‌ مرگ‌ومير اطفال، ميزان مرگ‌ومير كودكان (C.M.R)، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي چهارم:

● ادامه‌ي تحليل مرگ‌ومير: رابطه‌ي ميزان خام با ميزان‌هاي مرگ‌ومير ويژه‌ي سن، مقايسه‌ي تجربيات مرگ‌ومير، ميزان‌هاي ويژه‌ي مرگ‌ومير بر حسب علت، پرسش و تمرين

 ► جلسه‌ي پنجم:

● جدول عمر: كليات، انواع جدول‌هاي عمر، تابع‌هاي جدول عمر، روابط موجود بين ستون‌هاي جدول عمر، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي ششم:

● ادامه‌ي جدول عمر: كاربردهاي جدول عمر، روش محاسبه‌ي اميد زندگي، آشنايي با جدول‌هاي عمر مدل سازمان ملل (1955) و كول و دمني (1966)، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي هفتم:

● تحليل زادولد و باروري: مفاهيم اساسي، اشاره‌اي به آمارها و شاخص‌ها، سنجه‌هاي باروري شامل ميزان خام مواليد (C.B.R)، ميزان باروري عمومي (G.F.R)، ميزان باروري ويژه‌ي سن (A.S.F.R)، ميزان باروري كل (T.F.R)، ميزان اصلاح‌شده‌ي سني ـ جنسي مواليد (SAABR)، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي هشتم:

● ادامه‌ي تحليل زادولد و باروري: رابطه‌ي ميزان خام مواليد با ميزان‌هاي باروري ويژه‌ي سن و ميزان باروري عمومي، تحليل دوره و كوهورت باروري، معايب و محاسن رويكردهاي دوره وكوهورت، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي نهم:

● ادامه‌ي تحليل زادولد و باروري: تجديد نسل، ميزان‌هاي تجديد نسل خالص (N.R.R) و ناخالص (G.R.R)، رابطه‌ي بين ميزان‌هاي تجديد نسل، رابطه‌ي بين نرخ رشد جمعیّت و ميزان‌هاي تجديد نسل در جمعیّت ثابت، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي دهم:

● ادامه‌ي تحليل زادولد و باروري: ميزان‌هاي باروري نكاحي (M.F.R)، ميزان استاندارد‌شده‌ي عمومي باروري نكاحي، باروري نكاحي بر حسب سال‌هاي ازدواج، ميزان‌هاي باروري بر حسب مرتبه‌ي ولادت، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي يازدهم:

● تحليل ازدواج: مفاهيم اساسي، فرآيند ازدواج، ميزان‌‌هاي ازدواج: ميزان خام ازدواج (C.M.R)، ميزان عمومي ازدواج (G.M.R)، ميزان ازدواج ويژه‌ي سن (A.S.M.R)، ميزان‌هاي ازدواج بار اول و ازدواج مجدد، پرسش و تمرين

 ► جلسه‌ي دوازدهم:

● ادامه‌ي تحليل ازدواج: جدول زناشويي، تحليل ازدواج با استفاده از داده‌هاي وضعيت جاري، طلاق، سنجه‌هاي طلاق: ميزان كل طلاق (T.D.R)، ميزان خالص طلاق (N.D.R)، طول متوسط ازدواج‌هاي منجر به طلاق، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي سيزدهم:

● تحليل مهاجرت: مفاهيم اساسي، مشكلات تحليل مهاجرت، انواع مهاجرت، جريان مهاجرتي، مهاجرت خالص و ناخالص، داده‌هاي تحليل مهاجرت،

► جلسه‌ي چهاردهم:

● ادامه‌ي تحليل مهاجرت: ميزان‌هاي مهاجرت: ميزان مهاجرت كل (T.M.R) يا ميزان مهاجرت ناخالص (G.M.R)، ميزان برون‌كوچي (E.R)، ميزان درون‌كوچي (I.R)، ميزان مهاجرت خالص (N.M.R)،  مهاجرپذيري و مهاجرفرستي، مانده‌ي مهاجرتي يا خالص مهاجرت، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي پانزدهم:

● معرفي پيش‌بيني جمعیّت: مفهوم‌‌شناسي پيش‌بيني جمعیّت، ضرورت پيش‌بيني‌هاي جمعیّت، رويكردهاي مرتبط با پيش‌بيني جمعیّت، روش‌هاي پيش‌بيني جمعیّت: روش رياضي، روش تركيبي، مقايسه‌ي روش‌هاي رياضي و تركيبي پيش‌بيني جمعیّت، پرسش و تمرين

► جلسه‌ي شانزدهم:

● مدل‌هاي ساختار جمعیّت: ساختار سني و جنسي، تعيين‌كننده‌هاي جمعیّت‌شناختي شكل هرم سني ـ جنسي جمعیّت، ساختار سني ـ جنسي به عنوان يك سابقه‌ي تاريخي ـ جمعیّت‌هاي ثابت و متوقف، باروري، مرگ‌ومير و ساختار سني در جمعیّت‌هاي ثابت

 

روش ارزيابي

در این درس هر جلسه تمرين‌ها و مسايلي به منظور آزمون ميزان درك مطالب از سوي دانشجو و تقويّت بنيه‌ي علمي دانشجویان در مواجه با مسايل ناشي از تحليل داده‌هاي واقعي ارائه می‌شود. بنابراين، حلّ تمام مسايل و تمرين‌ها بخشی از كارِ كلاسي دانشجو مي‌باشد كه براي آن 3 نمره در نظر گرفته شده است. تمام دانشجويان موظّف‌اند در عين‌ حالي‌ كه كليه‌ي مسايل و تمرين‌هاي هر هفته را انجام مي‌دهند، از آمادگي لازم براي مشاركت در كلاس و حلّ تمرين برخوردار باشند. با توجّه به ماهيّت درس، لازم است دانشجو در كلاسِ درس و در طول ترم تحصيلي حضور مستمر و بدون غيبت (جز در موارد ضروري با هماهنگي استاد) داشته باشد. برای اطمینان از یادگیری مطالب توسّط دانشجویان و ارزیابی میزان پیشرفت تحصیلی آن‌ها، یک آزمون میان ترم در ارزش 7 نمره برگزار خواهد شد. زمان و ساعت آزمون میان ترم بعد از هماهنگی با دانشجویان در اوّلین جلسه‌ی تشکیل کلاس‌ها مشخّص و اعلام خواهد شد. آزمون میان ترم به صورت حذفی خواهد بود. منظور از حذفی این است که در آزمون پایان ترم، فصل‌ها و مطالبی که مشمول امتحان میان ترم بودند از آن‌ها سؤال نخواهد آمد. به اين ترتيب، آزمون پايان ترم در ارزش 10 نمره برگزار خواهد شد. ارزيابي نهايي بر مبناي نمره‌ي كسب‌شده در آزمون پايان ترم (از 10 نمره)، آزمون میان ترم (از 7 نمره)، و نمره‌ي ارزيابي استاد از مشاركت دانشجو در طول ترم (مشارکت کلاسی در حلّ در ارزش تمرین 3 نمره) مي‌باشد.

 

یادآوری

همه‌ی دانشجویان موظّف‌اند ماشین‌های حساب مهندسی داشته باشند. در آزمون‌های میان ترم و پایان ترم،‌ استفاده از ماشین حساب تلفن همراه ممنوع است.

 

منابع

منابع‌ اصلي:

  • سرايي، حسن .(1383). روش‌هاي مقدّماتی تحليل جمعیّت با تأكيد بر باروري و مرگ‌ومير، چاپ دوّم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
  • حسینی، حاتم .(1390). روش‌های جمعیّت‌شناختی: تمرین‌هایی در جمعیّت‌شناسی تحلیلی و کاربردی، همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی سینا

 

منابع جانبي و كمكي

  • زنجاني، حبيب‌الله .(1383). تحليل جمعیّت‌شناختي ـ چاپ چهارم ـ تهران: انتشارات سمت.
  • زنجاني، حبيب‌الله .(1380). مهاجرت ـ تهران: انتشارات سمت.
  • نيول، كالين .(1382). روش‌ها و مدل‌ها در جمعیّت‌شناسي ـ ترجمه‌ي عبدالرضا رجائي‌فرد ـ شيراز: انتشارات دانشگاه علوم پزشكي شيراز.
  • پولارد، ا. اچ، فرحت يوسف و جي. ان پولارد .(1372). روش‌هاي تحليل جمعیّت ـ ترجمه‌ي هما آقا و همكاران ـ شيراز: مركز جمعیّت‌شناسي دانشگاه شيراز.
  • وانش، گيلام. جي و مارك. گ ترموت (1383). مقدمه‌اي بر اصول و روش‌هاي تحليل جمعیّت‌شناختي ـ ترجمه‌ي حاتم حسيني و غلامرضا كهنسالي ـ همدان: انتشارات دانشگاه بوعلي سينا.
  • سريني واسان، كي .(1384). فنون اساسي تحليل و كاربرد جمعیّت‌شناسي ـ ترجمه‌ي محمدامين كنعاني ـ مازندران: انتشارات دانشگاه مازندران.
  • كلانتري، صمد .(1375). روش‌هاي مقدّماتی تحليل جمعیّت ـ اصفهان: انتشارات ماني.
  • آرياگا، ادوارد .(1994). روش‌هاي تحليل جمعیّت ـ ترجمه‌ي فاروق امين‌مظفري (1378). تبريز: انتشارات احرار.
  •  پرسا، رولان .(1374). آناليز جمعیّت‌شناختي ـ ترجمه‌ي خسرو اسدي ـ تهران: انتشارات سمت.
  • پرسا، رولان .(1371). جمعیّت‌شناسي آماري ـ ترجمه‌ي سيد‌محمد سيدميرزايي ـ تهران: انتشارات آستان قدس رضوي.
  • كاظمي‌پور، شهلا .(1372). روش‌هاي مقدّماتی تحليل جمعیّت ـ چاپ دوم ـ تهران: انتشارات دانشگاه پيام نور.
  • استوور، جان و شارون كرماير .(1384). DemProj: نرم‌افزار پيش‌بيني جمعیّت ـ ترجمه‌ي حاتم حسيني ـ تهران: انتشارات مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعیّتي آسيا و اقيانوسيه.
  • روسل، لوئي و لئون گاني .(1374). جمعیّت‌شناسي تحليلي: تمرين‌ها و مسايل ـ ترجمه‌ي صمد كلانتري ـ اصفهان: انتشارات ماني.
  • هايند، آندرو .(1385). روش‌هاي جمعیّت‌شناختي، ترجمه‌ي حاتم حسيني، غلامرضا كهنسالي، تهران: انتشارات مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعیّتي آسيا و اقيانوسيه

Pressat, Roland .(1972). Demographic Analysis, Translated by Judah Matras, Chicago and New York, Aldine. Atherton

Bhende, Asha A. and Tara kanitkar. (1994). Principles of Population Studies, Sixth Revised Edition, Himalaya Publishing House

B. Benjamin B.Sc. (1969). Demographic Analysis, London, George Allen and Unwin LTD

Misra, Bhaskar D. (1981). An introduction to the Study of Population, South Asian Publishers

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 12 بهمن 1395 ، 15:06
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب