مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
جمعه ، 21 مهر 1391 ، 06:55

جمعیّت‌شناسی و سیر تکوینی آن

دکتر حاتم حسینی

اصطلاح جمعيّت‌شناسي كه معادل كلمه‌ی دموگرافي در زبان انگليسي است مركّب از دو كلمه‌ی "دموس"به معني مردم و "گرافوس"به معني نوشته و نگارش مي‌باشد و براي نخستين بار در سال 1855 ميلادي توسط "آشيل گيلارد"فرانسوي در كتاب "اصول آمار انساني يا جمعيت‌شناسي تطبيقي" به كار رفت. "گيلارد"، جمعيت‌شناسي را تاريخ طبيعي و اجتماعي نوع بشر مي‌داند و مي‌گويد هدف اين علم شناخت رياضي جمعيت‌ها، حركات عمومي آن‌ها و حالات اخلاقي، جسماني و فكري آنان است. تعاريف مختلفي از جمعيّت‌شناسي به عنوان يك رشته‌ی علمي ارائه شده است. گروهي جمعيّت‌شناسي را مطالعه‌ی آماري جمعيّت‌هاي در حال تغيير انساني مي‌دانند و مي‌گويند جمعيّت‌شناسي علمي است كه پديده‌هـاي جمعيّتي را با روش علمي مورد مطالعه قرار مي‌دهد (نيك‌خلق: 7: 1374). در تعريف ديگري، جمعيّت‌شناسي علم رشد جمعيّت و حركات آن يا مطالعه‌ی آماري تولّد، مرگ‌ومير و كه بيانگر شرايط يك جامعه هستند تعريف شده است (ميفكي 1995: 50-53). در همين خصوص دونالد مي‌نويسد؛ جمعيّت‌شناسي علم مطالعه‌ی جمعيّت‌هاي انساني از جنبه‌هاي تجربي، آماري و رياضي است. به بيان ديگر، جمعيّت‌شناسي علمي است كه به بررسي كيفي عوامل اساسي جمعيّتي يعني باروري، مرگ‌ومير، ازدواج، مهاجرت و تحرّك اجتماعي ـ تغيير در پايگاه اجتماعي يا شرايط و اوضاع آن ـمي‌پردازد (دونالد 1961: 1). در تعريف ديگري، هاورز و دانكن مي‌گويند جمعيّت‌شناسي مطالعه و بررسي شمار جمعيّت، توزيع و تركيب آن و نيز عوامل ديگري چون تحوّلات جمعيّتي و ويژگي‌هاي آن يعني زادولد، مرگ‌ومير، مهاجرت (درون‌كوچي و برون‌كوچي) و تحرّك اجتماعي ـ تغيير در پايگاه افراد ـ مي‌باشد (پيتر 1967: 3). مركز جمعيّت‌شناسي سازمان ملل نيز جمعيّت‌شناسي را علمي مي‌داند كه بر اساس آن به مطالعه‌ی علمي جمعيّت‌هاي انساني پرداخته مي‌شود. اين مطالعه با توجّه به بُعد جمعيّت، ساخت جمعيّت و تحوّل جمعيّت در زمان و مكان صورت مي‌گيرد (اماني و ديگران .1354: 1). در این جلسه همچنین جمعیّت‌شناسی را به عنوان یک علم جدید معرّفی و قلمرو موضوعی آن را مشخّص کردیم. با توجّه به این قلمرو موضوعی، آن را تعریف کردیم و ضمن تفکیک جمعیّت‌شناسی رسمی از جمعیّت‌شناسی عمومی و هر دو از مطالعات جمعیّتی و جمعیّت‌شناسی اجتماعی، جمعیّت‌شناسی را به عنوان یک رشته‌ی آکادمیک معرّفی کردیم. برای دسترسی به فایل ضمیمه‌ی مطالب ارائه‌شده در این جلسه‌، این‌جا کلیک کنید. دانشجویان درس مبانی جمعیّت‌شناسی، علاوه بر مطالبی که در این فایل پیوست شده است،‌ بایستی فصل اوّل کتاب «جمعیّت‌شناسی: مبانی و زمینه‌ها» را نیز مطالعه کنند. علاوه بر این‌ها، می‌توانید فایل اسلایدهای ارائه‌شده در این جلسه را از این‌جا داونلود کنید.

آخرین بروز رسانی مطلب در پنجشنبه ، 27 آذر 1393 ، 08:33
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب